Umowa darowizny

Umowa darowizny jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Innymi słowy umowa darowizny jest umową, w której w zamian za przeniesienie własności obdarowany nie musi spełnić dodatkowego świadczenia pieniężnego.

Darowizna w zależności od przedmiotu wymaga zachowania odpowiedniej formy. Darowizna nieruchomości, czyli darowizna działki, darowizna domu, darowizna mieszkania czy darowizna spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu wymagają zachowania formy aktu notarialnego, a więc to notariusz przygotuje umowę.

Darowizna a zachowek

Zachowek jest instytucją, która towarzyszy dziedziczeniu, ma chronić najbliższą rodzinę, to jest zstępnych, małżonka oraz rodziców spadkodawcy, jeśli nie zostali powołani do dziedziczenia w testamencie. Osobom tym należy się część masy spadkowej, wypłacona w pieniądzach- połowa wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, a jeśli uprawnionym do zachowku jest małoletni lub osoba trwale niezdolna do pracy – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym.

Zaliczenie darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową

Przekazane w drodze umowy darowizny np. nieruchomości wchodzą do masy spadkowej i są zaliczane do schedy spadkowej. Wartość przedmiotu darowizny dokonanej za życia spadkodawcy oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku, a wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku.
Majątek pozostawiony przez spadkodawcę to zarówno prawa, nieruchomości czy środki pieniężne, wszystko to, co zmarły posiadał w chwili śmierci. Osobami uprawnionymi do zachowku są małżonek, zstępni oraz rodzice spadkodawcy. Kim jest zstępny? Zstępny to dziecko ale też wnuk i prawnuk.

Zaliczenie darowizny lub zapisu windykacyjnego na poczet schedy spadkowej

Zgodnie z treścią art. 1039 kodeksu cywilnego na rzecz schedy spadkowej nie zalicza się:

• darowizn i zapisów windykacyjnych zwolnionych od obowiązku zaliczenia ich na schedę spadkową, oświadczeniem złożonym w treści aktu notarialnego,
• drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Oświadczenie o wyłączeniu np. podarowanej nieruchomości z zaliczenia na schedę spadkową ma znaczenie dla umowy o dział spadku, a nie dla obliczenia zachowku. Oświadczenie złożone w akcie notarialnym, o wyłączeniu danego składnika majątkowego z zaliczenia na schedę spadkową nie jest wiążące przy obliczaniu schedy spadkowej dla wypłaty zachowku. Należy podkreślić, że dokonane za życia spadkodawcy darowizny wchodzą w rachubę przy obliczaniu zachowku.